Czy muszę iść dziś do szkoły?

Pytanie zadawane przez bardzo wiele dzieci. Przez część rodziców słyszane niemal codziennie, przez innych sporadycznie. Każdy z nas przynajmniej raz nie chciał iść do szkoły. Co kryje się za tą niechęcią i czy może być groźna?

Dlaczego dzieci nie chcą iść do szkoły?

Jest wiele powodów, które budzą w dzieciach lęk i niechęć do pójścia do szkoły. Część z nich dotyczy obszarów związanych z edukacją lub oceną ich edukacji, inne dotyczą obszarów funkcjonowania w grupie, umiejętności społecznych czy adaptacyjnych.

Edukacja

Dzieci w różnym tempie przyswajają informacje. Kiedy zaczynają mieć trudności z jakimś tematem lub przedmiotem, stoją przed najczęściej nieświadomym wyborem jaką strategię reagowania wybrać. Część wybierze tę, która polega na działaniu i będzie szukać pomocy u dorosłych, próbować skupić się na danym materiale i nadrobić. Jednak dwa pozostałe sposoby rezygnacja i ucieczka mogą powodować, że dziecko będzie chciało unikać zetknięcia się z tym co powoduje dyskomfort i lęk. Duże ambicje rodziców i wywieranie presji związanej z ocenami może pogłębić ten stan. Jednocześnie dziecko, ponoszące konsekwencje lub mające świadomość, że zła ocena równa się trudna sytuacja w domu będą częściej dążyć do unikania nie chcąc wystawiać się na ryzyko przykrości w domu. Z elementem edukacyjnym wiąże się również lęk przed wystawieniem się na ocenę innych. Dziecko może posiadać odpowiednią wiedzę jednak obawa przed tym jak zareagują inni („będą mnie wyśmiewać, jeśli mi nie wyjdzie”, „będą mnie przezywać od kujonów, jeśli dobrze mi pójdzie”, itp.) Rozpoznanie, tego co leży u podłoża niechęci będzie dawało możliwość zareagowania i udzielenia dziecku wsparcia tak by schemat unikania szkoły w takich momentach nie utrwalił się.

Adaptacja

U dzieci młodszych oraz tych które zmieniają klasę lub szkołę mogą pojawić się lęki związane z trudnościami adaptacyjnymi. Nowe środowisko, jest dla dziecka obce, jeśli nie będzie doświadczać pozytywnych zdarzeń elementy trudne będą nasilać niechęć i lęk. Choć może wydawać się to błahe, dziecko tak samo przeżywa bycie w nowej szkole- klasie jak my zmianę pracy. Gdzie czujemy się niepewnie, o wszystko pytamy, czujemy się oceniani i mamy poczucie, że wiele rzeczy „musimy” (poznać współpracowników, szefów, zapoznać się z obowiązkami, wykazać się, dobrze zaprezentować, poznać miejsce – budynek, piętro). Nasza przewaga to lata doświadczeń i zdobytych umiejętności oraz system wsparcia (koleżanki, koledzy, bliscy, którzy są gotowi nas wysłuchać czy poradzić). Warto by dziecko w tym trudnym dla siebie momencie również otrzymywało odpowiednią ilość wsparcia i uwagi.

Umiejętności społeczne – funkcjonowanie w grupie

Dzieci mocno przeżywają to co dzieje się w ich obszarze rówieśniczym. Jest to środowisko, gdzie spędzają znaczną część czasu w ciągu dnia i tygodnia. Przekonanie, że jestem odrzucany przez grupę, źle traktowany jest dla nich silnym przeżyciem. Dzieci borykające się z nieśmiałością lub brakami związanymi z umiejętnościami społecznymi (nawiązywaniem znajomości, utrzymywaniem ich, komunikacją, autoprezentacją, konfliktowością) nie lubią szkoły. Nie mają pozytywnych skojarzeń, nie otrzymują wsparcia. Ich doświadczanie codzienności nacechowane jest trudnymi emocjami, które bywają przez dorosłych bagatelizowane lub zauważane dopiero w krytycznym stadium. Niechęć do szkoły może powodować fizyczna lub psychiczna przemoc rówieśnicza.

Dlaczego warto być czujnym?

Dzieci odczuwające niechęć do szkoły, bez względu na czynnik, pozostawione same sobie, nie znajdą rozwiązania. Ich sytuacja nie poprawi się, trudne doświadczenia i przeżycia będą się kumulować. Pominięcie takich trudności może spowodować, że dziecko zacznie wagarować. Ucieczki ze szkoły mogą przysporzyć dodatkowych problemów takich jak powtarzanie klasy z powodu nieklasyfikacji lub zagrożenia z przedmiotu, którego unika. Trudności w funkcjonowaniu w szkole mogą doprowadzić do fobii szkolnej, która wymaga pomocy specjalistów. Zdarza się również tak, że stan dziecka się tak pogłębi, że otrzymuje orzeczenie o nauczaniu indywidualnym. Takie konsekwencje znacząco wpływają na rozwój dziecka zarówno na sferę edukacyjną jaki społeczną. Niechęć do chodzenia do szkoły nie zawsze oznacza lenistwo – warto być czujnym i reagować w razie potrzeby by nie dopuścić do poważnych konsekwencji.