Czy nastolatek może uzależnić się od hazardu?                      

Najtrudniejszym uzależnieniem jest uzależnienie, które nie jest widoczne „gołym okiem”. Brak objawów zewnętrznych w człowieku, tzn. objawów somatycznych - związanych z wyglądem i ciałem, utrudnia, a nawet uniemożliwia zauważenie trudności, z jakimi zmaga się osoba uzależniona. Mowa tu o utracie kontroli nad uprawianiem hazardu.

Dla młodego człowieka, wszystko, co jest nowe oraz wywołuje silne emocje, jest godne zainteresowania. Ekscytacja związana z nowymi doznaniami może uzupełnić otaczający nastolatka świat, który na tym etapie jego życia wydaje mu się być nudny. Poza tym, ekstremalne doświadczenia mogą pozwolić na zapomnienie o codzienności, o trudnościach, jakie spotyka się na swojej drodze. 

Kształtujący się układ nerwowy nastolatka jest bardzo wrażliwy na bodźce z otoczenia, a mózg stymulowany przez uzależniające czynności wytwarza około 10-krotnie więcej dopaminy niż zazwyczaj. Prowadzone badania na Uniwersytecie w Amsterdamie (2012) wskazały, że mózg osoby uzależnionej od hazardu cechuje się niską aktywnością w częściach mózgu odpowiedzialnych za ocenę ryzyka, kontrolowanie zachowania i ocenę instynktów, zatem tych samych, które dopiero kształtują się w latach wczesnej dorosłości. Problem związany z uzależnieniem może się ujawniać przez to już w okresie adolescencji.

Dla rozwoju uzależnienia potrzebne są konkretne warunki i predyspozycje danej osoby. Pierwszym z nich jest występowanie uzależnienia w rodzinie. Dziecko, które zauważa, że rodzice radzą sobie z trudnymi przeżyciami czy sytuacjami przez zachowania ucieczkowe, będzie postępowało wedle wyuczonego wzorca. Zdarzy się wygrana w grze, więc niekiedy pojawi się ulga i radość. Aktywowanie układu nagrody w mózgu będzie się wiązało z potrzebą powracania do sytuacji, która wywołała daną emocję.  Ponadto, jeżeli posiadanie pieniędzy stanowiło ważny aspekt życia dla rodziców i często wypowiadali się na temat istoty pieniądza w życiu człowieka, to taki nastolatek będzie przekonany, że człowiek znaczy tyle, ile posiada. Łatwe sposoby zdobywania pieniędzy (nawet nielegalne) nie będę wówczas w ich oczach niewłaściwe.

Ważna jest dla dorastającego młodego człowieka akceptacja ze strony rówieśników. Są oni często bardzo wymagający i oczekują o wiele więcej niż jest możliwe do zrealizowania. Nastolatek, który nie może pozwolić sobie na to, co jego rówieśnicy, zaczyna poszukiwać różnych sposobów, by dostosować się otoczeniu. Najczęściej potrzebne mu są do tego pieniądze.

Predyktorem dla rozwoju uzależnienia jest również przeżycie traumatycznego wydarzenia. Przemoc psychiczna bądź fizyczna, śmierć bliskiej osoby powodują poczucie pustki i osamotnienia, które z czasem zaczyna być trudne do zniesienia. Osoba przeżywająca traumę stara się zrobić wszystko, by uciec od myślenia o swoich doświadczeniach. A czynności nagradzające stają się swojego rodzaju rekompensatą za doznane krzywdy. Iluzja uzależnienia pomaga, jednak jedynie przez krótką chwilę.

Hazard to choroba, w której tak naprawdę nie chodzi o wygrywanie. Pieniądze przestają mieć znaczenie, liczy się jedynie sama możliwość grania. Hazard nie pomoże tak naprawdę podwyższyć poczucia własnej wartości ani zbliżyć do siebie ludzi, nie spowoduje, że problemy znikną. Uzależniony młody człowiek zaczyna izolować się od otoczenia, na wiele sytuacji może reagować rozdrażnieniem, poirytowaniem. Często okłamuje swoich najbliższych, okrada ich z pieniędzy, zaczyna mieć nieobecności w szkole, a jedyną czynnością, którą pragnie wykonywać, jest granie. Pojawiają się problemy ze snem, niepokój, tęsknota za grą. Potrzeba grania staje się tak silna, że  nastolatek zaczyna sprzedawać rzeczy z domu. Można powiedzieć zatem, że hazard jest uzależnieniem wywołującym przede wszystkim wyniszczenie bliskiego środowiska społecznego.

W klasyfikacji ICD–10 patologiczny hazard (F63.0) został umieszony w grupie „zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania” (ICD–10: F00–F99).

 

Bibliografia:

Pospiszyl, I., Patologie społeczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2010, str. 197-208.

Rowicka, M., Uzależnienia behawioralne. Profilaktyka i terapia., Krajowe Biuro do spraw Przeciwdziałania Narkomanii, Fundacja Praesterno, Warszawa, 2015, Str. 20-31.

www.uzaleznieniabehawioralne.pl