Dziecko w grupie rówieśniczej i jego potrzeby.

Dzieci potrafią być wobec siebie okrutne. Brak akceptacji grupy rówieśniczej może być powodem trudności wychowawczych, depresji młodzieńczej, czy pojawieniem się zachowań będących zagrożeniem dla zdrowia, a w krytycznych sytuacjach życia dziecka. Zadaniem dorosłych – rodziców, wychowawców, nauczycieli – jest towarzyszenie dzieciom i wspieranie w trudnych sytuacjach, pomoc w sytuacjach kryzysowych, nauka radzenia sobie z trudnymi czy konfliktowymi sytuacjami.

Wiek dojrzewania, a znaczące grupy społeczne.
W wieku dojrzewania najbardziej znaczącą grupą społeczną staje się grupa rówieśnicza. Rodzice i środowisko rodzinne, mimo że jest im najbliższe, schodzi na drugi plan. Bywa to trudny czas dla dzieci. Umieją już funkcjonować w grupie, jednak ich potrzeby się zmieniają. Ważne stają się relacje rówieśnicze, zaczynają interesować się płcią przeciwną, porównują się z innymi. Jednocześnie każde z nich ma normy i wartości wyniesione z domu, własne zainteresowania, które zaczynają być oceniane przez kolegów i koleżanki, akceptowane bądź nie. Bardzo ważne jest, by dzieci od najmłodszych lat uczuć rozpoznawania swoich potrzeb oraz dbania by były realizowane. Jeśli dla niego samego będzie jasne czego w danym momencie potrzebuje, co sprawia mu trudność, w czym potrzebuje pomocy, w sytuacjach trudnych łatwiej będzie mu poprosić o pomoc. Jednocześnie tworzenie atmosfery zrozumienia dla zmieniających się potrzeb dziecka. Respektowanie ich oraz akceptacja problemów, z jakimi się boryka (nie bagatelizowanie ich) daje większe szanse, że dziecko zwróci się o pomoc do dorosłego.

Potrzeba akceptacji i przynależności.
Dzieci szukają grupy rówieśniczej, w której będą się dobrze czuły. Posiadanie koleżanki, kolegi, osób, którym można się zwierzyć, spędzać z nimi czas jest w tym okresie bardzo ważne. Dzieci różnią się między sobą tak jak i my. W zależności od temperamentu, jaki posiadają będą potrzebować większej lub mniejszej grupy, ich rola w grupie będzie inna. Jednocześnie niezależnie od wielkości grupy, jakiej potrzebują, dzieci chcą czuć się akceptowane przez rówieśników. Pojawia się pytanie, z czego warto rezygnować dla zaspokojenia tej potrzeby i czy w ogóle warto? Odrzucenie przez środowisko rówieśnicze może być spowodowane odmiennością pod względem wyglądu, rasy, wyznania – wartości, statusu materialnego, sytuacji rodzinnej dziecka. Coraz częściej znaczenie mają również zainteresowania dziecka czy formy spędzania wolnego czasu poza szkołą. Na część powodów dzieci nie mają wpływu, część z nich jest wynikiem nie tolerancji czy braku zrozumienia. Tu pomocni powinni być zarówno rodzice, jak i wychowawcy, których zadaniem jest otwieranie dzieci na to, co inne i nowe, nauka tolerancji, dawanie prawa do posiadania innych wartości i szanowanie ich. Szkoła jest miejscem, gdzie dzieci w pierwszej kolejności szukają akceptacji rówieśniczej. Spędzają w niej znaczną część czasu. Mają możliwość nawiązania trwalszych znajomości.

Jak pomóc, kiedy dziecko jest nieakceptowane przez grupę?
Zdarza się z różnych powodów, że dziecku nie udaje się znaleźć odpowiedniej osoby czy osób w szkole, czy klasie. Powoduje to poczucie izolacji i inności. Warto nie zostawiać dziecka samego z takim doświadczeniem. Jak można pomóc?
- Znaleźć wraz z dzieckiem (lub z pomocą wychowawców, nauczycieli) powód odrzucenia przez rówieśników. Dorośli wspólnymi siłami są w stanie znacznie poprawić sytuację. W zależności od powodu rozmawiać z dzieckiem lub ze środowiskiem, w jakim dziecko funkcjonuje.
* Jeśli powodem jest odmienny wygląd, kolor skóry czy wyznanie warto rozmawiać z dziećmi, uczyć je w dostosowany dla ich wieku sposób, tolerancji i akceptacji dla inności.
* Jeśli powodem są trudności w zachowaniu dziecka, trudności w radzeniu sobie z emocjami, nie umiejętność dzielenia się, czy inne problemy wynikające z małych umiejętności społecznych, które mogą być powodem odepchnięcia przez rówieśników, warto zadbać o rozwinięcie tych umiejętności. Ważna jest rozmowa i pokazywanie konsekwencji określonych zachowań, ale także pokazywanie innych możliwości reagowania. Omawianie z dziećmi poszczególnych sytuacji, szukanie wspólnie możliwości innych reakcji.
* Jeśli powodem są odmienne zainteresowania dziecka lub specyficzne formy spędzania czasu wolnego; Dzieci mają różne zainteresowania, najczęściej dość podobne wynikające z mody, jaka aktualnie wśród rówieśników panuje. Znajomość określonych gier komputerowych, bajek, podobna aktywność sportowa, wybrane zabawy – są często tym, co pomaga dzieciom znaleźć wspólny język. Kiedy dziecko ma odmienne zainteresowania, może być odbierane przez rówieśników jako „inne”. Zdarza się, że jest przez to izolowane od grupy, odmienność staje się powodem dokuczania, czy wyśmiewania. Warto uczyć dzieci, że mamy prawo do bycia określoną osobą z konkretnymi zainteresowaniami. To ważne by takie doświadczenie, nie zbudowało w dziecku przekonania, że musi być jak wszyscy lub, że jest z nim coś nie tak. Nie warto też by pod naciskiem otoczenia porzuciło to, czym się interesuje. Jak można pomóc? Zachęcić do poznania czegoś, co może połączyć je z innymi dziećmi nie rezygnując z aktualnych zainteresowań. Jeśli to możliwe zachęcić część rówieśników do poznania jego zainteresowań – często odrzucenie inności wynika z niewiedzy, czy niezrozumienia. Zadbać o różne grupy rówieśnicze. Jeśli środowisko szkolne, jest trudne dla dziecka i mimo podejmowanych różnych prób pomocy, dziecko nadal nie może się odnaleźć w grupie rówieśniczej warto znaleźć inne miejsce, gdzie będzie miało szansę poznać nowe koleżanki i kolegów. Zorganizowanie grupowych zajęć dodatkowych, zapisanie do świetlicy może dać dziecku szansę na nawiązanie nowych relacji i znalezienie osób, które odpowiedzą na potrzebę akceptacji i przynależności dziecka.
Umiejętność dbania o: potrzeby akceptacji i przynależności, posiadanie koleżanek i kolegów czy wsparcia społecznego, są ważnym elementem życia. Uczymy się tego w czasie dorastania, dojrzewania. Dlatego tak ważne jest, by nie lekceważyć tych potrzeb. Pomagać w rozwijaniu się dzieci w sferze społecznej. Wskazywaniu kierunku w dbaniu o własne potrzeby, wspólnego poszukiwania rozwiązań. Doświadczenia, które zbieramy dorastając mają wpływ na to, jakim ludźmi jesteśmy jako dorośli, jak funkcjonujemy w relacjach.