Gady źródłem informacji o historii Ziemi

Najstarszą i równocześnie najprymitywniejszą grupą gadów kopalnych były kotylozaury. Pojawiły się one na Ziemi w okresie karbońskim – ok. 345 mln lat temu. To z nich wyodrębniły się kolejne liczne linie rozwojowe. Pojawiły się żółwie (w permie), przypominające wyglądem delfiny – rybojaszczury, gady ssakokształtne i ssakozębne, gady morskie (mezozaury oraz plezjozaury, wymarłe jeszcze w permie). Bardzo ciekawą i zróżnicowaną grupę, która również wyodrębniła się z kotylozaurów stanowiły Eosuchia. To z nich powstali przodkowie jaszczurek, węży, krokodyli, ptaków, a także panujących na Ziemi w okresie mezozoicznym dinozaurów.

Gady stanowią więc formę przejściową dla ssaków i ptaków. Gadem ssakokształtnym, który dał początek ssakom był Cynognatus. Żył on około 210 mln. lat temu na obszarze dzisiejszej południowej Ameryki i Afryki ( wtedy Gondwany). Zwierzę to było drapieżnikiem wielkości wilka, o znacznie krótszych kończynach i najprawdopodobniej owłosionym ciele. Cynognatus posiadał zróżnicowane zęby: siekacze, kły i zęby policzkowe, staw kolanowy skierowany do  przodu a łokciowy do tyłu. Prawdopodobnie posiadał też przeponę i zdolność utrzymywania stałej temperatury ciała. Wszystkie te cechy są charakterystyczne dla ssaków. Pozostały mu jednak też gadzie właściwości: masywna sylwetka o nieproporcjonalnie dużej czaszce, żebra obecne na wszystkich kręgach aż do ogona, a w żuchwie kości charakterystyczne dla gadów.

http://www.kidsdinos.com/dinosaurs-for-children.php?dinosaur=Cynognathus – ciekawa strona dla dzieci z informacjami o dinozaurach

Formę przejściową pomiędzy gadami a ssakami stanowił Praptak (Archeopteryx lithographica). Najprawdopodobniej ważył mniej niż 1kg, a pióra miał zabarwione na czarno. Jego skamieniałości znajdowano wielokrotnie od około 1860 roku. Praptak posiadał wydłużone szczęki zaopatrzone w zęby, długi ogon, kończyny przednie z placami zakończonymi pazurami, mózg o budowie typowej dla gadów, łuski na ogonie i skokach oraz przeciwstawny palec kończyny tylnej. Są to wszystko cechy charakterystyczne jeszcze dla gadów. Natomiast zwierzę to posiadało również cechy ptasie: ciało pokryte piórami, szczęki tworzące dziób, skrzydła, miednicę o ptasiej budowie oraz zdolność do lotu, ale najprawdopodobniej ślizgowego. Tak więc ten jeden organizm skupiał w sobie zarówno cechy gadzie jak i ptasie.

http://www.polskieradio.pl/23/266/Artykul/526354,Archeopteryks-byl-czarny-jak-wegiel – coś ciekawego do poczytania o Praptaku

Gady są organizmami, które mają duże znaczenie dla człowieka i środowiska. Dla przykładu należy wymienić, że są sprzymierzeńcami ludzi w walce ze szkodnikami: owadami i gryzoniami, stanowią pokarm dla ludzi (mięso i jaja żółwi, mięso anakondy), jady węży mają zastosowanie w lecznictwie, z pancerzy żółwi wytwarza się przedmioty ozdobne, nie wspominając o galanterii skórzanej ze skóry krokodyli, jaszczurek i węży. Znaczenie to jednak blaknie w porównaniu z ogromem wiedzy, jaki dostarczają nam gady o historii życia na Ziemi. Dzięki badaniu ich skamieniałości możemy dowiedzieć się jak wyglądały zwierzęta żyjące wiele milionów lat temu, czym się żywiły, jakich miały wrogów oraz jaką drogę ewolucyjną obrały. A jest to wiedza bezcenna, również dlatego, że pozwala nam wysuwać wnioski na temat tego, co może wydarzyć się w przyszłości na naszej planecie.