Takie geny...

 Co i po kim dziedziczymy?

Gen to fragment składającego się z kwasów nukleinowych łańcucha DNA, jednostka dziedziczności warunkująca powstanie określonej cechy organizmu. To, jak wyglądamy, jaką mamy osobowość lub jaki jest poziom naszej inteligencji zawdzięczamy właśnie genom. Czyż nie jest zastanawiający fakt, co i po kim dziedziczymy?

Prekursor genetyki, Grzegorz Mendel, prowadząc badania nad dziedziczeniem cech grochu zwyczajnego wykazał, że zróżnicowanie na płeć męską i żeńską ma związek z posiadaniem przez organizm konkretnej pary chromosomów XY (u mężczyzn) lub XX (u kobiet). Oprócz tego stwierdził, że w momencie krzyżowania się dwóch różnych osobników (posiadających wiele różnych cech), każda z nich dziedziczy się niezależnie. Co to oznacza? Za naszą osobowość, kolor włosów i zdolność do przyswajania wiedzy odpowiedzialność ponoszą nasi rodzice, w połowie mama, a w połowie tata. Reszta zaś jest dziełem przypadku.

Dziedziczymy po rodzicach cechy wyglądu, charakteru i zdolności. Genialni rodzice mogą oczekiwać, że ich dziecko będzie równie utalentowane. Odziedziczyć talent to jedno, natomiast o sukcesie jego posiadacza decyduje przede wszystkim ciężka praca.

Urodę również otrzymujemy w genetycznym spadku. Naukowcy w Szkocji dowiedli, że przystojni mężczyźni przekazują „dobre geny” przede wszystkim córkom, a nie jak wcześniej uważano, synom. Ojcowie przekazują chłopcom pewne rysy twarzy, umięśnienie, posturę, sposób poruszania się, ale uroda przypada w większości dziewczynkom. Od strony rodziny mamy chłopcy mogą odziedziczyć predyspozycje do nadmiernego łysienia, choć z pewnością nie jest to cecha, za którą w przyszłości jej podziękują.

Geny dziedziczone przez nas po mamie i tacie różnią się aktywnością w określonych fazach rozwoju dziecka. Często też dopiero później można doszukać się podobieństw do któregoś z naszych biologicznych opiekunów. Istnienie genów recesywnych i dominujących sprawia, że pewne cechy mają większą siłę przebicia od innych. Wynika z tego, że jasnowłosi rodzice mogą  spodziewać się dziecka o brązowych włosach, gdyż gen odpowiadający za jasne włosy jest słabszy od genu warunkującego kolor brązowy, czarny bądź rudy. Niemożliwe? A jednak, jeśli dziadkowie bądź inni krewni w rodzie posiadali rude włosy, cecha ta może wystąpić w kolejnych pokoleniach.

Po naszych przodkach dziedziczymy nie tylko wygląd, zdolności muzyczne czy choroby, ale także.. emocje. W tym wypadku nie uczestniczą jednak geny, a zupełnie inne, niezbadane jeszcze mechanizmy. Niech za przykład posłuży osoba, odczuwająca lęk, kiedy do jej uszu dociera odgłos nadlatującego samolotu. Psychoterapia pozwala dotrzeć do źródła lęku, sięgając do korzeni rodowych. Negatywna, pozornie z niczym niezwiązana emocja, została przekazana wnuczce przez babcię. Lęk po tak traumatycznym przeżyciu jak bombardowanie rodzinnego domu w czasach wojny, jest przekazywany kolejnym pokoleniom i uaktywnia się dosyć niespodziewanie.                                                       

Dyskusję wywołało pytanie: po którym z rodziców dziedziczymy intelekt? Naukowcy doszli do wniosku, że większy wpływ na inteligencję dziecka, choć zaledwie o 2%, ma pochodząca od matki komórka jajowa. Oczywiście, do tanga trzeba dwojga, więc nie należy pod żadnym pozorem umniejszać wpływu ojca na intelektualny rozwój potomstwa. Poza tym intelekt uzależniony jest nie tylko od genów, ale też od warunków środowiskowych, diety, pracy własnej dziecka. Większy wpływ matki zaznacza się tu bardziej w odniesieniu do początkowych etapów rozwojowych dziecka, kiedy to przebywa ono przez 9 miesięcy w brzuchu matki, która jest za nie odpowiedzialna.

Jest również i zła strona medalu. Mutacje genetyczne i dziedziczenie chorób takich, jak hemofilia, daltonizm, Zespół Downa czy Mukowiscydoza. Mając na uwadze różne aspekty dziedziczenia, temat wyczerpują słowa jednego z autorów Enrique Moriela: „[...] wieczność jest w naszych genach, które przekazujemy z pokolenia na pokolenie i które tworzą istotę naszego życia.”

  1. http://www.wspolczesna.pl/magazyn/art/5702776,inteligencja-jest-po-matce,id,t.html
  2. https://parenting.pl/
  3. https://nauka.newsweek.pl/czy-leki-i-traumy-tez-dziedziczymy-po-przodkach-na-newsweek-pl,artykuly,343033,1.html
  4. https://pl.wikipedia.org/wiki/Gregor_Mendel