Igrzyska olimpijskie

Skąd pochodzą?

Na czas igrzysk olimpijskich zawieszano wojny, wyciszano konflikty, tłumiono spory. Wszystko po to, by nie zakłócać idei „harmonijnego rozwoju człowieka z wizją miłującego pokój społeczeństwa i poszanowania ludzkiej godności”. Ci, którzy w tym wyjątkowym okresie nie mogli powstrzymać się od robienia interesów czy uprawiania polityki, spotykali się z ostracyzmem międzynarodowego środowiska sportowego.

Pierwsze udokumentowane igrzyska olimpijskie odbyły się w 776 r. p.n.e. w Olimpii – greckim mieście położonym w zachodniej części Peloponezu. Według jednej z legend imprezę ustanowił sam Zeus, w celu uczczenia pamięci zwycięstwa nad ojcem Kronosem w walce o panowanie nad światem. Początkowo zmagania sportowców trwały tylko jeden dzień, ale już przed 14. igrzyskami zarezerwowano na nie trzy doby, a od 78. rozkładano je na pięć dni. W czasie zawodów ogłaszano „pokój boży”, czyli zawieszenie broni w całym kraju.

Do starożytnych dyscyplin należały: dromos, czyli bieg prosty na dystansie jednego stadionu, diaulos – bieg podwójny na dystansie dwóch stadionów, dolichos – bieg długi na dystansie 24 stadionów, hoplites dromos – bieg w uzbrojeniu, pięciobój (rzut oszczepem, rzut dyskiem, skok w dal, bieg na długości jednego stadionu, zapasy), pięściarstwo, pankration (połączenie zapasów i pięściarstwa), hippika oraz zawody heroldów i trębaczy. Najlepszy sportowiec otrzymywał tytuł olimpionika, a na jego skroniach lądował laurowy wieniec. Okres pomiędzy zawodami nazywano „olimpiadą”. Starożytne igrzyska odbywały się co cztery lata, aż do 393 r. n.e., kiedy to cesarz Teodozjusz I Wielki zakazał organizowania pogańskich imprez.

Idea wznowienia igrzysk olimpijskich narodziła się w XIX wieku w Szwecji. Powołane w 1833 roku Towarzystwo Olimpijskie zorganizowało dwie odsłony Igrzysk Skandynawskich. Następnie, przez ponad pół wieku, debatowano nad formułą nowożytnych zawodów. W 1894 roku w Paryżu, z inicjatywy francuskiego barona Pierra de Coubertina, zwołano Kongres dla wznowienia igrzysk olimpijskich. Pierwsze nowożytne igrzyska letnie odbyły się w 1896 roku w Atenach, zimowe – w 1924  roku w Chamonix.

W Atenach rywalizowano w dziewięciu dyscyplinach: gimnastyce, kolarstwie, lekkoatletyce, pływaniu, podnoszeniu ciężarów, strzelectwie, szermierce oraz tenisie. Do 1920 roku łyżwiarstwo figurowe i hokej na lodzie widniały w repertuarze igrzysk letnich, ale w 1924 roku, po połączeniu z biathlonem, biegami narciarskimi, bobslejami, curlingiem, łyżwiarstwem szybkim, kombinacją norweską oraz skokami narciarskimi, stworzyły program dyscyplin zimowych, które rozegrano w Chamonix.

Dziś na igrzyskach konkuruje się w 26 dyscyplinach letnich i 15 zimowych. Do najmłodszych należą: BMX (od 2008 r.), zimowy skeleton (2002 r.), skoki na trampolinie, taekwondo oraz triathlon (od 2000 r.). Nowe konkurencje, które pojawią się w lutym 2014 roku na igrzyskach olimpijskich w Sochi, to: drużynowe zawody w saneczkarstwie i łyżwiarstwie figurowym, narciarski halfpipe, skoki narciarskie kobiet, slalom równoległy w snowboardzie oraz sztafeta mieszana w biathlonie. Za dwa lata w Rio de Janeiro zobaczymy także golf i siedmioosobowe rugby.

Jednym z najważniejszych symboli igrzysk jest flaga olimpijska, na której widnieje pięć splecionych ze sobą kółek, czyli pięć połączonych ze sobą kontynentów. Ponieważ idea szerzenia jedności i pokoju na świecie wciąż przyświeca organizatorom, do dziś szokujące jest podkreślanie podziałów w tym czasie, np. organizowanie zamachów terrorystycznych (Monachium 1972), wykorzystywanie robotników przymusowych do prac nad infrastrukturą olimpijską (Pekin 2008) czy wprowadzanie tuż przed rozpoczęciem imprezy zapisów ograniczających swobody obywatelskie (Sochi 2014).