Co to jest jajko?

Jajko, a właściwie jajo jest jednym z etapów rozwoju nowego osobnika. W jaju rozwija się zarodek. Stanowi więc ono początkowo środowisko życia organizmu. Znajdują się w nim niezbędne substancje odżywcze, dostęp do powietrza, a także chroni przed mechanicznymi uszkodzeniami. Jaja składają owady, ryby (ikra), płazy, gady, ptaki oraz parę gatunków ssaków.

W Polsce najczęściej spożywa się jaja kurze, a także kacze, gęsie i przepiórcze (ostatnimi czasy wzrasta popularność jaj strusich). Jajo kurze składa się średnio w 74,8% z wody, 12,6% z białka, 10,0% z tłuszczu, w 1,1% z węglowodanów (prawie wyłącznie cukrów prostych).  Jaja zawierają też dużo witamin A, D oraz niektórych witamin z grupy B.

Jajo otoczone jest wapienną skorupką, która pełni funkcję ochronną, a także stanowi źródło wapnia dla szkieletu rozwijającego się organizmu. Posiada ona porowatą budowę, co umożliwia wymianę gazową. Pod skorupką znajduje się tzw. błona pergaminowa, składająca się ze ściśle przylegających do siebie blaszek, które tylko w jednym miejscu się rozdzielają tworząc komorę powietrzną. Ma to miejsce w tępym końcu jaja. Komora stanowi zapas powietrza dla rozwijającego się zarodka. Wnętrze jaja wypełnia białko, z którego wyodrębniają się skrętki / chalazy. Ich funkcją jest amortyzowanie wstrząsów oraz odpowiednie ułożenie kuli żółtka (tarczką zarodkową do góry), w celu lepszego ogrzania rozwijającego się zarodka przez wysiadującego jajo ptaka. W centralnej części jaja znajduje się żółtko. Składa się na nie tarczka zarodkowa ( z niej rozwinie się po zapłodnieniu zarodek) oraz duże ilości substancji odżywczych. Żółtko również otoczone jest osłonką.

Jaja kurze klasy A, czyli przeznaczone do handlu detalicznego, muszą być oznaczone na skorupie numerami wyróżniającymi. Numer taki składa się z:

1. Kodu systemu hodowli:

0 – jaja z produkcji ekologicznej

1 – jaja z chowu na wolnym wybiegu

2 – jaja z chowu ściółkowego

3 – jaja z chowu klatkowego

2. Kodu państwa członkowskiego Unii Europejskiej (np. PL) w której zarejestrowany jest zakład

3. Oznaczenia zakładu, na który składają się:

kod województwa (dwie cyfry)

kod powiatu (dwie cyfry)

kod zakresu działalności (dwie cyfry)

kod firmy w danym powiecie (dwie cyfry)

Jaja klasy A klasyfikowane są według wagi (znajdującej się najczęściej na opakowaniu) w następujący sposób: XL – bardzo duże: 73 g i więcej; L – duże: od 63 g do 73 g; M – średnie: od 53 g do 63 g; S – małe: poniżej 53 g

Największym jajem jest jajo strusia afrykańskiego. Waży ono 1600 g. Natomiast najmniejszym jajo kolibra, ważące 0,25 grama. Gdybyśmy chcieli przygotować jajo strusie na twardo, gotowanie zajęłoby nam 2,5 godziny. Nakarmilibyśmy nim ok. 8 osób.

Wśród ptaków można odnotować ciekawe fakty związane z jajami. Jaja ptaków, które swoje gniazda budują na górskich półkach skalnych, często mają kształt gruszki lub stożka. Nie bez powodu. W razie porywistego wiatru - charakterystycznego dla wysokich gór - taki dziwny kształt chroni je przed wytoczeniem z gniazda. Ciekawie zachowują się też kukułki. Nie są one zbyt opiekuńcze i mają w zwyczaju podrzucać swoje jaja do wysiedzenia innym ptakom. Nie dziwi zatem fakt, że jaja kukułek mają różne barwy i wzorki na skorupkach...