Jak wspomagać rozwój układu dotykowego małego dziecka?

  Układ dotykowy jest jednym z podstawowych i jednym z pierwszych zmysłów, które rozwijają się w naszym ciele. Jest to układ, poprzez który odbieramy informacje z zewnątrz. Jego receptory znajdują się w skórze. Odbierane przez nie odczucia dotykowe przemieszczają się odpowiednimi drogami nerwowymi do mózgu, gdzie następuje ich rozpoznanie i klasyfikowanie. To wszystko dzieje się bardzo szybko, cały proces trwa ułamki sekund. Szybkość tych reakcji możemy zaobserwować, gdy na przykład zranimy się lub oparzymy w palec. Następuje wówczas szybkie cofnięcie ręki. Dłonie najczęściej kojarzą nam się z odbieraniem bodźców dotykowych, bo to one służą do obejmowania, manipulowania przedmiotami, trzymania ich oraz witania się z drugim człowiekiem. Z kolei bodźce dotykowe odbierane są przez całą powierzchnię naszego ciała: ból, siła i rodzaj nacisku, temperatura otoczenia, materiał ubrania, łaskotki. Bodźce dotykowe możemy podzielić na te, które sami kontrolujemy (ja decyduję kiedy się przytulam lub głaszczę psa) i na te, które przychodzą niespodziewanie (dotknięcie psiego nosa w chwili i miejscu, w którym się tego nie spodziewamy). Dotknięcia, których nie możemy kontrolować i obserwować budzą w nas niepokój. Dzieci nadwrażliwe dotykowo unikają kontaktu z rówieśnikami, mogą mieć trudności z zaakceptowaniem różnych potraw (jedzą jedynie zupki-kremy, koniecznie bez żadnych gródek), mają trudności z ubieraniem się – „ubrania gryzą”, nie lubią się przytulać. Ważna jest obserwacja naszych dzieci, ich zachowań i reakcji w różnych sytuacjach. Jeśli nie radzicie sobie z problemem warto skonsultować problem ze specjalistą integracji sensorycznej. Profesjonalny wywiad i badanie pozwoli lepiej zrozumieć na czym polega trudność waszego dziecka.

Oto kilka ćwiczeń, które można wykonywać w domu, aby stymulować rozwój układu dotykowego naszych dzieci:

  • Mocniejsze wycierania dłoni i przedramion materiałami o różnej fakturze (ważne, aby na początku dziecko samo wybierało czym chce być dotykane)
  • Wkładanie rąk i nóg do kosza wypełnionego: piłeczkami/zimną-ciepłą wodą/ryżem, grochem itp.
  • Szukanie skarbów: dziecko wyszukuje drobnych elementów w koszu/pojemniku wypełnionym makaronem/kasztanami/ryżem/piłeczkami
  • Lepienie z ciasta, masy solnej, plasteliny
  • Piasek kinetyczny: budowanie wieży, lepienie babeczek
  • Opukiwanie dłoni klockiem
  • Smarowanie dłoni pianką do golenia (jeśli dziecko pozwoli pytamy, które jeszcze części ciała chce, aby smarować)
  • Stopy, palce, całe dłonie malują farbami/pianką do golenia.
  • Rysowanie palcami po plecach dziecka różnych kształtów, które dziecko zna i potrafi nazwać (kółko, krzyżyk, kwadrat. U starszych dzieci mogą to być cyfry i litery)
  • Dziecko z zamkniętymi oczami stara się jak najdokładniej wskazać dotknięte przez nas miejsce na ciele
  • Dotykanie poszczególnymi palcami materiałów o różnych fakturach (możemy przy okazji uczyć dziecko nazw palców np. teraz palec wskazujący, teraz serdeczny itd.)
  • Uczymy dziecko różnicowania szczypania, drapania, opukiwania, poklepywania (obserwujemy dziecko czy dostarczana mu przez nas stymulacja nie jest zbyt intensywna)
  • Stymulacja termiczna: stosowanie na przemian ciepłych i zimnych kompresów żelowych lub butelek wypełnionych ciepła wodą na dłonie, stopy i stawy
  • Rysowanie kredą i ścieranie ich dłonią/samymi palcami/łokciem i przedramieniem oraz materiałami o różnej fakturze
  • Robienie kul z papieru o różnej fakturze (papier gazetowy, śniadaniowy, folia aluminiowa) i rzucanie nimi do celu
  • Umieszczamy w woreczku drobne przedmioty codziennego użytku (łyżka, gąbka do mycia naczyń, szczotka do włosów itp.) dziecko bez kontroli wzrokowej „łowi” jeden przedmiot i za pomocą dotyku stara się rozpoznać co to jest
  • Domina dotykowe – dobieranie w pary figur o tej samej fakturze bez kontroli wzroku.
  • Rozpoznawanie rodzaju faktury bez udziału wzroku (pocieramy dłonie, przedramiona lub stopy dziecka różnymi fakturami, a dziecko wskazuje użytą fakturę).