Seksualność młodego człowieka i znaczeni inicjacji seksualnej dla rozwoju psychoemocjonalnego.

     Seksualność człowieka kształtuje się już od momentu rozwoju płodowego. Wpływają na nią różne czynniki, poczynając od stadium embrionalnego, kiedy to pomiędzy 6 a 8 tygodniem życia płodowego zachodzi proces organogenezy jądrowej, a między 11 a 12- rozwoju jajników. Po narodzinach dziecka, to rodzice pełnią funkcję nauczyciela seksualności, autorytetu, który odpowiada na pytania „kim jestem”. Środowisko rodzinne, w tym relacje pomiędzy rodzicami, relacje rodziców z innymi ludźmi oraz dostępność do mediów społecznościowych, mogą ukierunkować pojmowanie seksualności przez dziecko, nastolatka, a później młodego dorosłego. Seksualność to nie tylko okazywanie swojej atrakcyjności czy podejmowanie kontaktów seksualnych. To również to, w jaki sposób młody człowiek mówi o swojej cielesności. Przykładem sposobu mówienia i reagowania są nadal rodzice. W okresie niemowlęctwa dziecko odkrywa w sobie poszczególne części ciała, nazywa je, porównuje, rozróżnia u innych dzieci. Nie można odizolować człowieka od swojego ciała, od samego siebie. Najważniejsze zdaje się być tu mimo to realizowanie przez rodziców potrzeb dziecka i wczesny trening emocjonalny i społeczny.

     Widoczne zmiany w ciele pojawiają się pomiędzy 14. a 17. rokiem życia. Młodzi ludzie są zainteresowani tymi zmianami, dowiadują się, czym jest masturbacja, przeżywają pierwsze zauroczenia. Cytując Marię Beisert (1991), „Już wiem, kim jestem, ale bardzo chcę poznać, kim jesteś ty”. W okresie dorastania pojawia się potrzeba seksualna. Ciekawość otaczającego świata społecznego staje się wówczas coraz większa, zaś burza hormonów i jeszcze nie do końca ukształtowane połączenia neuronalne w mózgu mogą powodować, że młodzież zaczyna eksperymentować z różnego rodzaju używkami, w tym także z seksem. Wychowanie seksualne, wsparcie rodziców, w tym zaspakajanie ciekawości dziecka na temat seksualności, otwarta komunikacja rodziców i opiekunów, mogą ograniczyć lub opóźnić zbyt wczesną inicjację seksualną. Nastolatki podejmują się wczesnej inicjacji w sytuacjach, gdy nie mają nadzoru ze strony rodziców, czy gdy rodzice są autorytatywni. Istotą są także reakcje rodziców na autoerotykę dziecka. Zdaniem Beisert, mogą się one przyczyniać do utrwalenia zachowań. Również wtedy gdy któryś z rodziców jest nieobecny, kiedy występują częste konflikty rodzinne lub matka dziecka była nieletnia kiedy je urodziła. Współżycie u dziewcząt może rozpocząć się wcześniej, kiedy wchodzą one w związki ze starszymi od siebie chłopcami czy mężczyznami. Zaburzenia rozwoju kory mózgowej wpływają znacząco na rozumienie znaczenia aktów seksualnych, bowiem osoby, u których mechanizmy korowe są zakłócone, działają na podstawie przeżywanych odczuć związanych z popędami niżeli na podstawie rozumowania i racjonalnego myślenia.

     Istnieje kilka czynników świadczących o konieczności udzielenia młodemu człowiekowi pomocy w aspekcie jego seksualności. Wymienia się m.in. nakłanianie innych do aktywności seksualnej za pomocą kłamstw czy manipulacji, kompulsywna masturbacja, seks oralny, choroby przenoszone drogą płciową, stosunki seksualne z osobami będącymi na innym poziomie rozwojowym, publikowanie treści seksualnych własnych lub innych osób, spotykanie się z osobami poznanymi przez Internet bez wiedzy i zgody rodziców, kontakty seksualne ze zwierzętami, czerpanie korzyści materialnych z aktywności seksualnej.

      Według Schmidta (1974, za: Waszyńska, 2010), każda istota ludzka osiada wrodzone wyposażenie neurofizjologiczne pozwalające na odczuwanie przyjemności przy stymulowaniu narządów płciowych i sfer teratogennych. Osiąganie punktu szczytowego (orgazmu) może być wzmocnieniem i wywoływać chęć poszukiwania sytuacji, które to umożliwią. Twierdzenie zakłada też, że im częstsze i wcześniejsze przeżycia seksualne zakończone orgazmem, tym silniejsza jest potrzeba poszukiwania ich. Jeżeli, dodatkowo, za podejmowaniem zachowań seksualnych idzie poczucie akceptacji i bezpieczeństwa, potrzeba podejmowania ich staje się jeszcze większa (Imieliński, 1990, za: Waszyńska, 2010).  

     Stabilizacja emocjonalna i okres późnego dorastania następuje pomiędzy 18. a 21. rokiem życia człowieka. Wówczas zaczyna się kształtować u młodego człowieka poczucie odpowiedzialności i zdolność do myślenia abstrakcyjnego. Nastolatek zaczyna odtwarzać  zachowania, jakie wpojone zostały mu przez środowisko rodzinne. Kiedy seksualność była naturalną częścią rozwoju młodego dorosłego, a rodzice czy opiekunowie nie wstydzili się o niej mówić, seks dla takiej osoby będzie jednym z elementów budujących więź z drugim człowiekiem. Potrzebie seksualnej towarzyszy bowiem potrzeba tworzenia więzi, a pierwsze doświadczenia seksualne kształtują późniejsze powody i cele ich przeżywania. Trudności z podejmowaniem aktywności seksualnej, a co za tym idzie, z rozwojem zaburzeń seksualnych. mogą mieć osoby, które cechują się lękiem, niezadowoleniem z życia, pesymizmem, brakiem umiejętności radzenia sobie z trudnymi przeżyciami (Sachs, 2001, Carsan, 2002, za: Waszyńska, 2010).

 

Bibliografia:

Dietrich, J.E., Seksualność nastolatków: czy twoja praktyka jest przyjazna młodzieży?, Sexuality, reproduction and menopause, Ginekologia po dyplomie, 7(3) 17-21, 2010

Imacka, J., Bulsa, M., Ryzykowne zachowania seksualne młodzieży jako czynnik zwiększający ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi droga płciową, Hegeia Public Health, 47(3): 272-276, 2012

Trempała, J., Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2011

www.fdds.pl

www.psychiatria.pl/seksualnosc-dzieci-i-mlodziezy/21002

Waszyńska, K., Biograficzne uwarunkowania życia seksualnego, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Seria Psychologia i Pedagogika nr 155, 35-66, Poznań, 2010