Wartościowe bajki – film, książka, audiobook

Zaryzykuje stwierdzenie, choć pewnie są wyjątki, że każdy z nas w jakimś czasie lubił bajki. Formy przedstawiania bajek zmieniają się na przestrzeni lat zgodnie z rozwojem technologii. Bajki opowiadane z pokolenia na pokolenie, bajki spisane – książki, bajki na slajdach, słuchowiska z bajkami, audiobooki, bajki krótkometrażowe, dobranocki, bajki animowane pełnometrażowe czy bajki już w postaci filmu jak nie tak dawno wyświetlany „Krzysiu, gdzie jesteś?”

Po co nam bajki?

Pamiętasz czemu lubiłeś bajki z którymi miałeś styczność? Którzy bohaterowie czy opowieści były Ci najbliższe? Bajki robią wiele dobrego w rozwoju dziecka, jeśli ich forma i treść są dostosowane do wieku dziecka. Dzieci w zależności od etapu rozwoju mają różne postrzeganie i rozumienie otaczającego świata oraz odróżniania życia od fikcji. Nie polecałabym Baśni Braci Grimme dla 3 latków, ponieważ mogą je przestraszyć. Dalej idąc tym tropem zabranie małego dziecka na bajkę trwającą półtorej godziny do kina, również nie wydaje mi się dobrym pomysłem. Nawet jeśli wysiedzi w kinie, bo jest przyzwyczajone do oglądania telewizji, poziom zrozumienia oglądanego materiału będzie niewielki. To, że dziecko wytrzymuje przed ekranem nie znaczy, że rozumie. Łatwo to sprawdzić prosząc by nam opowiedziało, co oglądałeś/aś, O czym to było? Co się tam działo? Ważne, by dobierać formę i rodzaj, treść bajki do wieku dziecka i etapu rozwojowego. Filmowe, telewizyjne animacje mają zazwyczaj oznaczenia, książki w księgarniach są oznaczone lub sprzedawcy w księgarniach są zorientowani i mogą pomóc w doborze, można opierać się również na bajkach z naszego dzieciństwa szczególnie, że ich treść nie straciła na aktualności. Bajko szczególnie słuchane, czytane poza wartością przekazu, rozwijają w dzieciach wyobraźnie, słownictwo i rozumienia znaczeń. Dość często zdarza się, że w trakcie słuchania padają pytania, a co to jest…? Kim był….? Odpowiedzi na te pytania poszerzają wiedzę dziecka. To co wydaje mi się najważniejszą wartością bajek to ułatwianie rozumienia świata relacji, zależności społecznych, emocji. Mogą być świetnym materiałem do rozmów z dzieckiem o przyjaźni, różnych zachowaniach, a nawet tak trudnych tematach jak śmierć kogoś bliskiego („Kraina Lodu”), samotność („Walle”), strach (”Kubuś Puchatek i Przyjaciele”, „Chatka Puchatka”). Bajki terapeutyczne są taką odmianą bajek, które są tworzone z myślą o poruszaniu określonych treści tak żeby służyły rodzicom i terapeutom jako pomoc w pracy z dziećmi. Bajki terapeutyczne pomagają przekazać dzieciom trudne dla nich informacje, których w normalnym przekazie nie byłyby w stanie zrozumieć.

Kilka wartościowych bajek

Być może oglądałeś te bajki, ale nie zwróciłeś uwagi na to ile w sobie niosą wartościowych treści. Mam nadzieje, że przedstawione poniżej (filmowe i książkowe), pokażą w jaki sposób można na bajki patrzeć i czego w nich szukać.

* „Gdzie jest Dory” animacja – poza humorystyczną historią pełną przygód, pokazuje relacje z osobą, która jest w jakiś sposób inna – Dory ma zaburzenia pamięci krótkotrwałej. Mówi i pokazuje relacje nie tylko w jednowymiarowy sposób, są różne emocje, różne zachowania i ich konsekwencje. Jest też sporo empatii bycia z drugim – drugą rybką w świecie jej potrzeb, próba ich zrozumienia i pomoc w ich realizacji

* „Zwierzogród ”animacja – Poza pokazywaniem przeciwstawnych światów dobra i zła, ta bajka pokazuje, że na świecie są również różne odcienie szarości. Kret mafiozo, nie jest tylko zły, a dokuczliwy w dzieciństwie lis może się zmienić i być kimś wartościowym jeśli będzie nad sobą pracować. Pokazuje odmienność charakterów, idealistka Judy i trochę zgorzkniały Nick, są w stanie uczyć się od siebie i współpracować. Najważniejsze to jednak motyw przewodni całej bajki – czyli możesz być kim zechcesz, że warto spełniać marzenia i się nie poddawać nawet jeśli przed nami jeszcze nikt tego nie osiągnął.

* W głowie się nie mieści” animacja – świetnie pokazuje nasz wewnętrzny świat przeżyć. Nazywa emocje, można zobaczyć jakie są ich relacje i jak są ważne w budowaniu podstaw naszego samopoczucia i zdrowia psychicznego. W bardzo miękki sposób pokazuje relacje między emocjami i to, że wszystkie są ważne.

* „Kubuś Puchatek i Przyjaciele / Chatka Puchatka” animacja/książka – Przygody grupy pluszowych przyjaciół i małego chłopca Krzysia, mogą być świetnym pretekstem do rozmowy o różnicach. Każdy bohater jest inny i bardzo charakterystyczny. Brykający Tygrysek, apodyktyczny Królik, mądra -spokojna Sowa, bojaźliwy, nieśmiały Prosiaczek, czy spokojny, chmurny Kłapouchy. Przygody wesołej paczki są różne i pokazują jak się uczą współpracy, rozumienia siebie nawzajem.

* ”Muminki ” animacja/książki – to jedna z takich opowieści i historii, które poruszają bardzo istotne tematy. Od tęsknoty – Muminka za Włóczykijem, po potrzebę samotności i autonomii, potrzeby przynależności. Bohaterowie nie zawsze są „poprawni”, Mała Mi słynie z dość ostrego języka, Bobek z robienia psot. Bajki pokazujące różnorodność, odmienność oraz jej skutki i wpływ na relacje – Mała Mi czasem potrafi powiedzieć coś przykrego, co powoduje, że komuś (np. Ryjkowi) robi się przykro. To przykłady historii, które w bardzo obrazowy sposób pokazują przczynowo -skutkowość, jednocześnie dzieciom łatwiej utożsamić się z bohaterami kiedy są różni.

*”Czarnoksiężnik z Krainy Oz” animacja/książka – świat i bohaterowie w Krainie Oz nie są tylko cukierkowe. Historia Blaszanego Drwala może wręcz wydawać się okrutna jak na bajkę dla dzieci. Jednocześnie pokazuje to, że świat nie jest tylko dobry. Są osoby, które mają złe zamiary. Zwraca uwagę na wartość ostrożności. Jednocześnie nieustannie poruszany jest temat tak ważnych tematów jak kierowanie się sercem, rozumem i odwaga. Nie brakuje w niej przygód, które pokazują wartość relacji.

Bajki są potrzebne ponieważ dzieciom łatwiej jest utożsamić się z ich postaciami, dzięki temu przeżywać ich historię, dzięki nim uczyć się społecznych zależności, empatii i zrozumienia. Z pewnością jest też wiele innych bajek, które mogą być pomocne w rozwijaniu kompetencji u dzieci, a to od nas dorosłych zależy jak będziemy o tych bajkach z dziećmi rozmawiać.