Wojny

Jak zmieniały świat?

„Wojna jest kontynuacją polityki przy użyciu innych środków” – pisał XIX-wieczny teoretyk wojny, Carl von Clausewitz. Do dziś zgadza się z nim wielu historyków. Tam gdzie kończy się pole do rozmów, pojawiają się armaty. Władza, terytorium, wiara (a ostatecznie zawsze pieniądze) to główne przyczyny wojen, które na przestrzeni wieków niewiele się zmieniły. Żeby jednak dobrze zrozumieć zagadnienie, warto przyjrzeć się skutkom najważniejszych konfliktów zbrojnych w historii.

Zwycięstwo Achajów nad Trojanami w dziesięcioletniej wojnie trojańskiej, zakończonej ok. 1200 r. p.n.e., zapoczątkowało potęgę starożytnej Grecji. Rozwój cywilizacji (a tym samym zbudowanie podwalin kultury europejskiej) prawdopodobnie nie byłby możliwy bez powstrzymania inwazji Persów na Grecję w 490 r. p.n.e., podczas I wojny perskiej. Do rozszerzenia strefy wpływów greckich na Azję Mniejszą przyczyniła się natomiast dziesięcioletnia kampania wojenna Aleksandra Macedońskiego, zakończona w 327 r. p.n.e. podbiciem Imperium Perskiego.

Sto lat później na arenie międzynarodowej pojawili się Rzymianie. Kluczowym momentem w procesie budowania ich pozycji było zwycięstwo nad Kartagińczykami w II wojnie punickiej, trwającej od 218 do 201 r. p.n.e.

Około 30 r. p.n.e. nastał czas plemion germańskich. Ciągnące się przez ponad 500 lat konflikty zbrojne z legionami rzymskimi w 476 r. n.e. doprowadziły do upadku Cesarstwa Rzymskiego.

Średniowiecze to czas rycerzy i wojen na tle religijnym. Zatrzymanie inwazji arabskiej na Akwitanię w 732 roku, podczas wojen Franków z Saracenami, spowodowało utrzymanie się religii chrześcijańskiej w Europie, a udana inwazja Normanów na Anglię w 1066 roku zaowocowała złamaniem potęgi Anglosasów na północy, co umocniło religię chrześcijańską na kontynencie.

Wojna stuletnia pomiędzy Anglią i Francją, zakończona wyparciem wojsk angielskich z Normandii w 1453 roku, zapoczątkowała długi proces kształtowania się stosunków politycznych w Europie. Andrzej Polak, w studium operacyjnym „Geneza i Ewolucja Zasad Sztuki Wojennej”, przeznaczonym dla studentów Wydziału Wojsk Lądowych AON, powołując się na książkę prof. Michaela Howarda pt. „Wojna w dziejach Europy”, napisał: „Od 1600 do 1945 roku stoczono 129 wojen (47 – wiek XVII, 37 – XVIII, 36 – XIX, 7 – wiek XX – do 1945r.). Najbardziej długotrwałą była wojna Turcji z Wenecją (w drugiej połowie XVII wieku). Najkrótsza, to starcie Austrii z Sardynią w 1849r. (6 dni). Dwanaście wojen ciągnęło się ponad 10 lat, większość trwała jednak nie dłużej niż dwa lata”.

Na początku XIX wieku dominację pruską próbowali przerwać Francuzi. Wojny napoleońskie zakończyła klęska Napoleona w bitwie pod Waterloo 18 czerwca 1815 roku.

O I wojnie światowej (1914-1918) mówi się, że była „zderzeniem XX-wiecznej techniki z XIX-wieczną strategią i taktyką”. Po raz pierwszy w historii do działań zbrojnych użyto m.in. samolotów, czołgów, okrętów podwodnych oraz broni chemicznej.

II wojna światowa (1939-1945) w sposób szczególny zapisała się w zbiorowej pamięci. I to nie tylko z powodu ostatecznego przerwania dominacji niemieckiej w Europie. Według różnych szacunków zginęło w niej bowiem od 60 do nawet 85 milionów ludzi.

Pomimo to, w XXI wieku wciąż prowadzone są działania zbrojne na świecie. W raporcie Maplecroft, brytyjskiej firmy zajmującej się analizą sytuacji politycznej dla przedsiębiorców, do najbardziej niestabilnych krajów w 2013 roku zaliczono: Somalię, Syrię, Afganistan, Sudan, Demokratyczną Republikę Kongo, Republikę Środkowoafrykańską, Jemen, Libię, Sudan Południowy oraz Irak. Ponad 3 tys. lat po zdobyciu Troi wciąż walczy się o to samo.